Statystyki

Produktów:
374
Kategorii:
15
Nowości:
0
Promocje:
0

Cenniki do pobrania

Wydawcy

Cechy map terenów górskich

Rzeźba

To co najbardziej rzuca się w oczy na mapie obszarów górskich, to rzeźba terenu, przedstawiona na wiele sposobów. Na mapie wielkoskalowej, np. 1:5 000 i 1:10 000, czy średnioskalowej jak 1:25 000 i 1:50 000 podstawowym elementem są poziomice. Wydaje się, że dla potrzeb turysty górskiego wystarczające jest cięcie co 20 m, jednak na niektórych mapach spotyka się poziomice poprowadzone co 10 m, a na mapie topograficznej – co 5 m. Ważne jest, by co pewną wartość poziomica, np. co 100 m, była pogrubiona. Łatwiej jest ją śledzić w gąszczu znaków. Na naszych mapach stosujemy również poziomice pomocnicze, aby ożywić tereny stosunkowo płaskie, np. dna dolin polodowcowych. Poziomice muszą być przerwane na obszarze skał, by te ostatnie były lepiej czytelne. Ważne jest, by poziomice były opisane możliwie często.

Z poziomicami są ściśle związane punkty wysokościowe. Wartości wysokości muszą zostać określone nie tylko dla szczytów i przełęczy, ale także dla schronisk, węzłów szlaków i stawów. Najczęściej jako oznaczenia używa się czarnej kropki, my przyjęliśmy trójkąt, jako bardziej widoczny. Wartości zaokrągla się do pełnych metrów, jedynie na mapach Tatr VKU Harmanec są podawane z dokładnością do 0,1 m, jest to bez wątpienia zbędne.

W Tatrach najtrudniejszym elementem do pokazania są skały. Ich rysunek był największą zaletąmapy TPN wydawnictwa PPWK, istniejącej na rynku od 1962 r. Wykonał je Zbigniew Korosadowicz, autor panoram w schroniskach. Obecnie na wszystkich ważniejszych mapach jest taki rysunek, na naszejautorem jest Mieczysław Cukierski.

Cieniowanie to kolejny niezbędny składnik mapy turystycznej Tatr. Na jednych mapach uwypukla ono główne pasma, na innych kładzie nacisk na szczegóły. Kierunek oświetlenia jest zawsze z północnego-zachodu. Najnowszą tendencją jest cieniowanie dwukolorowe, z żółtymi stokami oświetlonymi.

 

Szlaki turystyczne

Dla turysty najważniejsze są szlaki. Na polskich mapach przyjęło się je oznaczać przerywaną linią, na mapach słowackich jest to linia ciągła. Na Słowacji nie istnieją czarne szlaki, stąd nie ma zagrożenia, że ciągła linia takiego szlaku mogłaby być pomylona z koleją. (więcej o szlakach)

Informacją uzupełniającą mogą być znaki sztucznych ułatwień. Są zaznaczone na naszych mapach oraz na mapach VKU Harmanec. To niezwykle cenna informacja dla turysty, daje możliwość oceny trudności szlaku.

Informacją o podobnym charakterze są niebezpieczne miejsca. Ponieważ, najtrudniejsze szlaki są na naszych mapach oznaczone czarnym kwadracikiem, w dodatku często występują tu łańcuchy, więc znaki miejsc niebezpiecznych można z zasady znaleźć na łatwiejszych szlakach. Mają być sygnałem ostrzegawczym dla mniej wprawnych turystów. Kryterium doboru jest zróżnicowane, są to zakręty przed przepaścią, niedozwolone skróty czy zagrożenie wyładowaniami atmosferycznymi.

Pierwszoplanową informacją na mapach stały się obecnie czasy przejść. Ich wprowadzenie na mapy Tatr zainicjował Eko-Graf w 1996 r. Są podawane w minutach lub godzinach i minutach, oddzielnie dla każdego kierunku. Wylicza się je różnie, zależnie od kryterium czasochłonności marszu, ale także i znajomości terenu przez autorów. W przypadku naszych map opracowanie było dość skomplikowane. Podstawowym założeniem, opartym na kryteriach obliczania punktów do GOT (Górskiej Odznaki Turystycznej), było przyjęcie, że 1 km odpowiada 15 minutom marszu, podobnie 100 m sumy podejść. Dodatkowo, czas trzeba wydłużyć w przypadku kiepskiego stanu ścieżki, np. jest zarośnięta krzakami lub nie daj Boże kosodrzewiną. Sztuczne ułatwienia mogą wydłużyć czas marszu kilkakrotnie. Piargi, kamienie na sztorc, błoto też mogą się do tego przyczynić. Nawierzchnia bita skraca ten czas.

Zasadniczym problemem, nierozwiązywalnym, jest dopasowanie wartości czasu przejścia do rzeczywistych osiągów turystów. Każdy chodzi inaczej, różnice sięgają nawet 500%, stąd nie jest możliwe opisanie czasów odpowiadających możliwościom choćby kilku osób. Każdy musi przyjąć swój mnożnik. Nasze czasy odpowiadają osiągom słabszego turysty, nie chcemy, aby ludzie w stresie biegali po górach. Natomiast, najważniejsze jest to, że czasy są opisane z żelazną konsekwencją, w Polsce i na Słowacji.

Jesteśmy jedynymi, którzy dla szlaków opracowali skalę trudności. Jest oznaczona w postaci serii 4 piktogramów, w kolorach odpowiadających szlakom, ale o różnej zawartości. Szlaki spacerowe to drogi bite, można nimi pójść nawet z wózkiem, choć trzeba pamiętać, że to jednak góry. Szlaki łatwe są stosowne dla każdego, przy dobrej pogodzie są całkowicie bezpieczne. Nie są za długie, choć mogą być strome. Szlaki umiarkowane są znacznie trudniejsze, mogą być długie i przepaściste. Turystę mogą tu spotkać niebezpieczne niespodzianki, szczególnie przy złej pogodzie. Czarne piktogramy oznaczają szlaki trudne, z reguły posiadające sztuczne ułatwienia, szlaki takie są na pewno bardzo strome i przepaściste.

 

Inne trasy turystyczne

Coraz większe znaczenie uzyskuje turystyka rowerowa. Tatry są w dużej mierze zamknięte dla rowerzystów, oprócz kilku dolin. Za to Podhale to teren wymarzony, z dużą liczbą dróg i ścieżek niezłej kondycji. Trasy rowerowe są pokazane na kilku mapach, na naszych można znaleźć również wypożyczalnie rowerów górskich. Jest ich wiele, ciekawostką są te umiejscowione w Chochołowskiej Dolinie.

Trasy narciarskie w Tatrach to po polskiej stronie jedynie okolice Kasprowego Wierchu, na Słowacji jest ich więcej: Zuberska Dolina, Szczyrbskie Jezioro i Solisko, Stary Smokowiec i Siodełko, Tatrzańska Łomnica i Skalnaté pleso oraz Zdziar. Oprócz Tatr mamy także i Podhale. Na mapach zaznacza się kolejki i wyciągi narciarskie, trasy zjazdowe i trasy biegowe. Niekiedy klasyfikuje się stoki wg ich trudności, oznacza kolory szlaków narciarskich oraz umieszcza wypożyczalnie sprzętu.

Dla amatorów pięknych widoków klasyfikuje się drogi krajobrazowe (samochodowe) oraz zaznacza punkty widokowe. Prawdę mówiąc, znaczna część gór jest położona powyżej górnej granicy lasu, toteż większość tras spełnia kryteria takiej atrakcyjności.

 

Obiekty turystycznie ważne

To przede wszystkim schroniska. Jest ich w całych Tatrach ponad 20. W Polsce przyjął się znak czerwonego prostokąta z ramieniem w prawą stronę, na Słowacji jest to czerwony domek. Na niektórych mapach można znaleźć bufety górskie oraz wiaty osłaniające przed deszczem, tych ostatnich jest wyraźnie więcej na Słowacji.

Obok schronisk czy niektórych wyciągów narciarskich można dostrzec znak TOPRu lub Horskiej Służby. To niezwykle ważna informacja dla turysty górskiego. Trzeba jednak pamiętać, że nie zawsze jest w tym miejscu obecny ratownik, z uwagi na coraz większą mobilność i telefonizację służb ratunkowych. Znak ten raczej świadczy o obecności podstawowego sprzętu ratunkowego i medycznego.

Ciekawostką tatrzańską są dorożki lub tzw. linijki. Oznaczenia ich postoju można znaleźć na nielicznych mapach. Za to na większości jest informacja o zagrożeniach lawinowych, choć trasy przebiegu lawin należy traktować z dużą rezerwą. Lawiny mogą schodzić wszędzie, po grzbiecie i w lesie.

 

Nazewnictwo turystyczne

Tatry to obszar wyjątkowo bogaty w nazwy, jak żaden w Polsce i być może na świecie. Nieocenionym źródłem jest seria map topograficznych oraz Wielka Encyklopedia Tatrzańska. Autorem nazewnictwa w obydwu jest Witold H. Paryski (1910-2000). Na mapie turystycznej  w skali 1:25 000 można zmieścić prawie wszystkie nazwy z tych źródeł, to jednak nie jest komplet. Bardzo bogate nazewnictwo, nadawane przez górali, mają hale, na których wypasano kiedyś owce. Z kolei, granie Tatr Wysokich posiadają mnóstwo nazw, ich liczba zwiększa się stale a  są nadawane przez taterników.

Jest sztuką zmieścić nazw jak najwięcej, tak by mapa była stale czytelna. Na mapie TPN w skali 1:25 000 nazw jest ponad 3000. Czcionka jest bardzo różna, od wielkiej do mikroskopijnej. Cechą charakterystyczną naszych map są nazwy szczytów, opisane łukiem do góry, oraz nazwy przełęczy, opisane łukiem do dołu.

Znacznie więcej nazw jest na obszarze Słowacji, gdyż są podwójne. Są tereny, np. w Tatrach Bielskich, gdzie obiekty mają jedynie polskie nazwy, a słowackie zostały nieco sztucznie dorobione. To samo dotyczy części Tatr Zachodnich. Problemem jest prawidłowe brzmienie nazw słowackich, kartografowie często przenosili nazwy ze zboczy (hal) na szczyty. Pomyłki takie, szczególnie w przypadku praktycznego monopolu jednej firmy na wydawanie map z obszaru Tatr, jak to jest obecnie w przypadku VKU Harmanec, trudno jest później naprawić. Przykładem może być Starorobociański Wierch, pierwotna jego nazwa to Vysoký vrch, obecnie jest Klin; czy Raczkowa Czuba, gdzie Jakubiná to faktycznie nazwa zbocza.

Najciekawszą kwestią sporną jest nazwa przełęczy w pobliżu zwornika grani głównej Tatr i grzbietu Ornaku. Dawniej była nazywana Raczkową Przełęczą, określenie to funkcjonuje w przewodnikach J. Nyki oraz na starych mapach PPWK i mapach Eko-Grafu. Istnieje także, zapewne przez pomyłkę, na oficjalnej mapie TPN. Na naszych mapach, mapie ExpressMapu i nowej mapie PPWK kwestia jestuporządkowana i skoordynowana z nazewnictwem słowackim. Mianowicie, nazwa pochodzi od Raczkowej Doliny na Słowacji. Wg Słowaków Račkovo sedlo to nasza Starorobociańska Przeł. i jest położona na zachód od Starorobociańskiego Wierchu. Pomiędzy tym szczytem a zwornikiem grzbietu Ornaku (Siwy Zwornik) jest Gaborowa Przeł. (Gáborovo sedlo). Dalej na wschód jest Liliowy Karb z węzłem szlaków. Takie stanowisko prezentuje W. H. Paryski.

Innym problemem jest nazwa wielkiego żlebu na zboczach Opalonego w Dolinie Rybiego Potoku. M. Zaruski nadał mu nazwę Żlebu Żandarmerii, nie wiedząc, że posiadał on już góralską nazwę Głęboki Żleb.

Na naszych mapach można dostrzec próbę uporządkowania (wg. W. H. Paryskiego) brzmienia nazw obiektów w Tatrach, zapoczątkowaną ongiś zmianą nazw szczytów, np. Wierchu Kasprowego na Kasprowy Wierch. Stąd nowe nazwy dolin, zamiast np. Doliny Chochołowskiej jest Chochołowska Dolina. Takie brzmienie, choć brzmi obco, jest bardziej naturalne dla tego obszaru i szerzej Karpat.

W gęstwinie nazw na Podhalu mogą zwracać uwagę nazwy przystanków autobusowych. Uważamy, że pomagają w orientacji, nie tylko pasażerom autobusów. Wsie podhalańskie są bardzo długie i często brakuje w nich innych punktów orientacyjnych. Ciekawostką może być podwójne brzmienie przystanków, obsługiwanych przez PKS z Nowego Targu i Zakopanego.

 

Rysunki roślin i zwierząt

Świat tatrzański to nie tylko skały, jeziora i lasy, ale także kwiaty i zwierzęta, czyli obiekty, które trudno przedstawić na mapie. Stąd, na naszych opracowaniach można znaleźć ich winietki. Mają ożywić mapę, przypomnieć o istnieniu różnych gatunków i pomóc w identyfikacji w terenie. Naturalnie, nie są rozmieszczone wszędzie, występują tylko raz. Znajdują się w miejscach względnie pustych, nie zasłaniają ważnych elementów ani nazw. Mapę z takimi rysunkami można rozłożyć na podłodze, małe dziecko będzie miało zabawę z ich odnajdywaniem, niekiedy dobrze ukrytych.

 

To naturalnie tylko wybór pokazywanych na mapach obiektów, sądzę że najciekawszych. Pełnywykaz można znaleźć w omówieniu naszej mapy TPN.

 

© Michał Siwicki

s��ra�� �mr ge: PL'>

 

Mapa PPWK Tatry i Pieniny została zastąpiona Tatrami i Podhalem w tej samej skali, tj. 1:75 000. Swoją zasadniczą mapę TPN PPWK zmieniło na nową dopiero w 2002.

Pierwszym konkurentem PPWK na turystycznym rynku tatrzańskim został wrocławski Eko-Graf. W 1995 opracowano w nim Tatry Polskie i Słowackie 1:50 000, rok później powstał Tatrzański Park Narodowy 1:30 000,  z nietypową orientacją południową. Wspomniane mapy miały szereg wersji językowych, były przeskalowywane, na ich podstawie powstał także Kieszonkowy Atlas Tatr.

W 1998 na rynek weszła zielonogórska Sygnatura z Tatrzańskim Parkiem Narodowym 1:25 000.  Rozwinięciem tej mapy na wschód były Tatry Wysokie w 2001, a na zachód - Tatry Zachodniew 2002, wszystkie w tej samej skali. W tymże roku Sygnatura wydała Tatry i Podhale 1:50 000. Należy pamiętać także o wersji zimowej i obcojęzycznej mapy TPN tej firmy.

Kolejne dzieło, to oficjalna mapa TPN 1:30 000, opracowana przez Wojskowe Zakłady Kartograficzne w 1999. Doczekała się także wersji zimowej i anglojęzycznej. W 2001 na rynek wkroczył ExpressMap z zafoliowaną mapą Tatr (polskich) 1:27 000. Kolejna nietypowa skala, 1:40 000, cechuję mapę Tatr (polskich) wydawnictwa Pietruska&Partner (2000). W najmniejszej skali, 1:175 000,  opublikowano w 1999 Euroregion Tatry. Navigator z Krakowa wydał w 1999-2000, dość proste, mapy wszystkich gmin tatrzańskich, w skali 1:20 000 i mniejszych, oraz mapę powiatu tatrzańskiego. W 2003 roku nowością była mapa TPN Karty w skali 1:25 000 z charakterystycznym rozcięciem treści wzdłuż Chochołowskiej Doliny. Mapa TPN w skali 1:30 000 Wyd. Mapy Ścienne Beata Piętka to przeróbka oficjalnej mapy TPN. 2004 rok przyniósł szereg kolejnych map. Demart opracował mapę Tatrzańskiego Parku Narodowego w skali 1:33 000 oraz mapę Zakopianki, Tatr i Podhala w skali 1:75 000. WiT wydał zaś mapę Tatr Polskich w skali 1:20 000, dwustronną, z rozciętymi górami, o oliwkowych barwach. Daunpol opracował Tatry w skali 1:50 000. Ostatnie były Tatry i Podhale, Spisz oraz Orawa Compassu w skali 1:50 000, zmienione w 2005 na Tatry i Podtatrze. W tymże roku ExpressMap poszerzył swoją ofertę o zafoliowane mapy Tatr Wysokich i Zachodnich, obie w skali 1:30 000.

Rok 2005 to dwa nowe atlasy Sygnatury. Mniejszy, Praktyczny Atlas Tatr, to pocięta mapa w skali 1:25 000 wraz z informatorem i skorowidzem nazw. Na szczególną uwagę zasługuje monumentalny Atlas Tatr, zawierający oprócz map w skali 1:25 000 kilkadziesiąt map tematycznych, setki fotografii, bogatą część monograficzną, skorowidz nazw, panoramy i in.

Po „spokojnym” 2006 roku, w 2007 nastąpił wysyp kolejnych map. Sygnatura wydała Tatry Słowackie Wysokie Kompaktowe w skali 1:27 500, będące przeróbką mapy Tatr Wysokich. Demart poszerzył swój dorobek o dwustronną mapę Tatr (Polskich) w skali 1:20 000, niestety mocno nieaktualną już na starcie. Zupełną nowością była mapa Tatry (Polskie) w skali 1:27 500 wydana przez jeleniogórski Plan. Wreszcie, Compass powiększył swoją mapę Tatr i Podtarza do skali 1:30 000 nazywając ją mapą Tatr Polskich. Dwie ostatnie mapy zostały wydane pod nową marką Galileos. Należy nadmienić, że po wejściu Sygnatury w 2006 roku do spółki CartoMedia, wszystkie tatrzańskie i inne tytuły Sygnatury pojawiły się na rynku w śliwkowych okładkach marki CartoMedia.

Ważna zmiana nastąpiła w zakresie opracowywania map topograficznych. Zaangażowała się w to silnie Państwowa Służba Geodezyjna i Kartograficzna wydając w 1997-98, w tzw. Układzie 92, komplet map 1:10 000, o aktualności z  1995. Na ich podstawie, w tych samych latach, opublikowano komplet map topograficznych 1:50 000, pokazujących również teren na Słowacji (powrót do dobrego zwyczaju przedwojennego). W skali 1:100  000 Zarząd Topograficzny SG WP, WZKart. i PPGK opracowały mapę topograficzną w wersji turystycznej (4 arkusze dla Tatr w 1996).

Na uwagę zasługuje ciekawostka w postaci Satelitarnej mapy obrazowej Tatr 1:75 000, wydanej w 1994 przez Neokart-GIS. Niestety, obraz ten jest w barwach nierzeczywistych. W tym samym roku opublikowano Atlas turystyczny Tatr polskich, autorstwa Edwarda Moskały. Wydawcą był Sport i Turystyka, a od 1996  - Muza. Drugą mapą satelitarną Tatr, znacznie ciekawszą od mapy Neokartu, było dzieło IGiK w skali 1:20 000 z 2002. Jego cechą charakterystyczną jest jasny czytelny obraz z małymi nazwami w tle. W 2006 GeoSystems wydało monumentalny atlas Tatr i Podtatrza, w skali 1:15 000, obejmujący całe Tatry oraz znaczną część Podhala i innych krain podtatrzańskich.

Głębokie przeobrażenia na kartograficznym rynku turystycznym nastąpiły też na Słowacji. Dotychczasowy monopolista, Slovenská kartografia, został całkowicie zastąpiony przez wydawnictwo wojskowe, Vojenský kartografický ústav Harmanec. Firma ta na podkład topograficzny wniosła treść turystyczną. Dzięki temu, było możliwe opublikowanie w krótkim czasie serii map turystycznych 1:50 000, pokrywających cały kraj. W 1993 pojawiły się Vysoké Tatry, a w 1995 Západné Tatry - Roháče. Ich wersje zimowe wydano niedługo później.

Zasadniczą zmianą jakościową było opublikowanie w 1997 pierwszej dla Tatr mapy 1:25 000. Były to Vysoké Tatry, na podkładzie topograficznym, dość starym (lata 80-te), z treścią topograficzną podobną do tej na mapie 1:50 000. Mapa obejmowała tylko część Tatr Bielskich. W 1999 opracowano w tej skali Západné Tatry - Podbanské - Zverovka, a zaraz potem zmontowano obydwie mapy oraz mapę Tatr Niżnich w Podrobný turistický atlas Tatr.

 W 2001-02 VKU Harmanec wydał także serię Podrobná cykloturistická mapa 1:100 000 (dla Tatr 2 arkusze) oraz analogiczną Mapę turistických zaujímavostí. Ciekawostką stały się atlasy satelitarne Tatr Wysokich, w 2004 roku w skali 1:20 000 (także mapa) wydał go VKU Harmanec, zaś w 2005 w wielkiej skali 1:15 000 Geodis. Atlasy te cechują mocne barwy nałożonej treści turystycznej. W 2007 roku pojawiła się kolejna nowość na rynku, wspomniany atlas Geodisu został przerobiony na mapę w skali 1:25 000, która została wydana wspólnie z Sygnaturą w wersji trójjęzycznej, m.in. pod polskim tytułem Tatry Wysokie z lotu ptaka.

Kolejny etap zmian na rynku słowackim nastąpił w 2005. VKU Harmanec przybyło nagle 3 konkurentów: BBKart, Freytag&Berndt oraz ShoCart. Ten pierwszy wydał kilkanaście map w skalach 1:25 000, 1:50 000 i 1:100 000, zakupionych od Sygnatury. Podobnie postąpił Freytag&Berndt, ShoCart opracował mapy Tatr jedynie w skali 1:50 000. Inne wydawnictwa z państw trzecich również opracowują swoje mapy Tatr, przeważnie 1:50 000. Już w 1993 RV Verlag ze Stuttgartu opublikowałHohe Tatra, mapa ta miała tylko 1 wydanie. Tatra to mapa austriackiego Kompassu w skali 1:50 000, posiada także mechaniczne powiększenie pod postacią mapy w skali 1:25 000.

W 2008 roku nastąpiła kolejna zmiana na rynku słowackim, marka BBkart została zastąpiona przez markę TatraPlan. W okładkach tej marki są mapy firm Sygnatura, BBKart i BBMapy. Z obszaru Tatr i Podtatrza w tej okładce jest kilka tytułów, w wielu wersjach językowych. Oprócz wersji słowackiej i polskiej, Tatry Wysokie posiadają wersję angielską, niemiecką i węgierską. Tatry Zachodnie posiadają wersję angielską. Tatry w całości posiadają wersję angielską, niemiecką i węgierską. Dookoła Tatr posiadają wersję angielską, niemiecką, rosyjską, węgierską i francuską.

 

© Michał Siwicki

Koszyk

produktów: 0

wartość: 0,00 zł

przejdź do koszyka »

Blog

Cechy map terenów górskich

czytaj całość »

Historia map Tatr

czytaj całość »

Informatory map

czytaj całość »

Tworzenie map

czytaj całość »

Użytkowanie map.

czytaj całość »

Zalety i wady map.

 

czytaj całość »
Sklep jest w trybie podglądu

Użytkowanie sklepu oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Szczegółowe informacje w Polityce prywatności.

Click Shop | Hosting home.pl